Niet elk waterdicht horloge is direct geschikt als sporthorloge voor zwemmers. Voordat we naar de complexe software en statistieken kijken, moet de behuizing zelf de wekelijkse duik in het chloor- of zoutwater moeiteloos kunnen overleven. Daarbij draait het om druk, knoppen en sensoren.
Veel algemene elektronica en smartwatches krijgen een IP-certificering (zoals IP68) voor waterdichtheid. Voor een actieve zwemmer is dat echter een gevaarlijke maatstaf; deze test wordt namelijk in ondiep, stilstaand water uitgevoerd. Zodra je een vlinderslag of borstcrawl inzet, komt er door de stuwkracht en snelheid veel meer druk op de afdichtingen van de behuizing te staan.
Let daarom altijd op de ATM-classificatie van het horloge. Een apparaat met 5 ATM kan een druk weerstaan die vergelijkbaar is met een diepte van 50 meter. Voor de recreatieve baantjestrekker en de gemiddelde zwemtraining is dit ruim voldoende. Duik je echter regelmatig vanaf grote hoogte het water in, zwem je in een onrustige zee met flinke golven of beoefen je ook snelle watersporten zoals surfen? Dan biedt een robuuster model met een 10 ATM-classificatie de nodige veiligheidsmarge.
We zijn enorm gewend geraakt aan het soepele touchscreen van onze smartphone en we verwachten dit comfort ook op ons horloge. Onder water werkt dit principe echter averechts. De techniek achter de meeste touchscreens reageert op de elektrische geleiding van je vingers. Dit systeem wordt door waterdruppels op het glas volledig in de war geschopt. Een nat scherm weigert dienst, hapert, of registreert valse aanrakingen waardoor je training zomaar kan pauzeren.
Voor een zwemmer is een horloge met fysieke knoppen aan de zijkant daarom een absolute eis. Je wilt bij het aantikken van de muur direct, blindelings een nieuwe ronde of een rustpauze kunnen starten, zonder gefrustreerd over een weigerend scherm te hoeven vegen terwijl je uithijgt.
De hartslagsensor op de achterkant van je horloge gebruikt groene ledlampjes om je hartslag via de bloedvaten in je pols te registreren. Hoewel dit op het droge of op de fiets uitstekend werkt, vormt water een flinke hindernis. Tijdens het zwemmen stroomt er bij elke armslag water tussen de optische sensor en je huid. Dit verstrooit de lichtstralen, wat steevast leidt tot onbetrouwbare of sterk schommelende hartslagdata.
Fabrikanten hebben hun algoritmes door de tijd heen flink verbeterd om dit te compenseren, maar voor de sporter die zijn trainingszones echt secuur in de gaten wil houden, blijft polsmeting in het water een zwakke plek. Benieuwd hoe de techniek achter deze sensoren precies werkt en welke accessoires dit probleem oplossen? Lees dan de uitgebreide uitleg in onze overkoepelende hartslagmeters hub.
Wanneer je gaat hardlopen of fietsen, gebruikt je horloge altijd dezelfde techniek om je afstand te meten: de GPS-chip. Bij het zwemmen ligt dit totaal anders. Het horloge hanteert twee volledig gescheiden meetmethodes voor enerzijds het overdekte zwembad en anderzijds het open water. Het is belangrijk om te begrijpen hoe deze systemen werken, zodat je weet waarom bepaalde data soms afwijkt van je eigen telling.
Binnen in een gebouw heeft je horloge geen of nauwelijks GPS-ontvangst. Zelfs in een buitenbad staat de GPS-functie in de 'zwembadmodus' altijd volledig uit. Om toch te weten hoeveel afstand je aflegt, vertrouwt het apparaat uitsluitend op de interne bewegingssensoren (de versnellingsmeters en gyroscopen).
Voordat je in het water springt, moet je op het horloge de exacte lengte van het bad invoeren (bijvoorbeeld 25 meter of 50 meter). Zodra je begint te zwemmen, registreert het horloge je slagen. Het systeem weet pas dat je een baantje hebt voltooid op het moment dat het een duidelijke verandering in richting of een stevige afzet tegen de muur (het keerpunt) detecteert. Zodra het horloge die afzet voelt, telt het de ingestelde badlengte op bij je totaal. Zwem je heel onregelmatig, of moet je halverwege de baan stoppen voor een andere zwemmer, dan raakt de interne sensor in de war en kan het horloge een extra baan tellen.
In een meer, rivier of in de zee zijn er geen muren om tegen af te zetten en kun je overal naartoe zwemmen. Hier moet het horloge dus wel gebruikmaken van de ingebouwde GPS. Maar zoals eerder besproken: GPS-signalen dringen niet door water. Dit maakt open water tracking een waar huzarenstukje voor de software en is vaak de reden waarom pure triatleten investeren in zeer specifieke triathlon sporthorloges.
Wanneer je borstcrawl zwemt, komt je arm (met het horloge) bij elke slag een fractie van een seconde boven het wateroppervlak uit. In dat ultrakorte moment moet de chip razendsnel verbinding zoeken met een satelliet, de locatie vastleggen, en het signaal weer loslaten zodra je arm weer onder water duikt. De geavanceerde software van het horloge trekt vervolgens een vloeiende lijn tussen al die losse locatiepuntjes om je route en afstand te berekenen.
Dit verklaart direct waarom open water tracking totaal onbruikbaar is als je uitsluitend de schoolslag zwemt. Bij de schoolslag blijven je armen nagenoeg altijd onder de wateroppervlakte. Het horloge krijgt hierdoor geen kans om een satelliet te vinden, waardoor de geregistreerde afstand en route aan het einde van de sessie vrijwel zeker niet kloppen.
Wanneer je eenmaal vertrouwt op de afstandmeting van je horloge, opent zich een schatkist aan nieuwe gegevens. Een modern sporthorloge meet niet alleen hoelang je zwemt, maar analyseert ook in detail hoe efficiënt je dat doet. Door de software goed te gebruiken, of door je uitrusting net iets uit te breiden, haal je veel meer rendement uit je tijd in het water.
Een van de meest besproken termen onder fanatieke baantjestrekkers is de SWOLF-score. Deze term is een samenvoeging van 'Swim' en 'Golf'. Het is de ultieme graadmeter voor je zwemefficiëntie. De score wordt berekend met een heel simpele formule: de tijd die je over één baantje doet, opgeteld bij het aantal armslagen dat je voor datzelfde baantje nodig had.
Zwem je een baan van 25 meter in 20 seconden en heb je daar 15 slagen voor nodig? Dan is je SWOLF-score voor dat baantje 35. Net als bij de echte golfsport is het doel om deze score zo laag mogelijk te krijgen. Een lagere score betekent namelijk dat je techniek verbetert; je glijdt efficiënter door het water en maakt langere, krachtigere slagen in plaats van onrustig en snel te spartelen.
Dankzij de nauwkeurige gyroscopen in het horloge herkent de software tegenwoordig moeiteloos welke slag je zwemt. Na je training zie je in de app precies terug hoeveel banen borstcrawl, rugslag, schoolslag of vlinderslag je hebt afgelegd. Maar deze automatische herkenning levert een praktisch probleem op voor zwemmers die gericht op hun techniek oefenen.
Stel, je pakt een zwemplankje (kickboard) om puur je beenslag te trainen. Je armen liggen gestrekt en stil op het plankje. Omdat je arm niet beweegt, voelt het horloge geen zwemslagen en zal het ook je keerpunten bij de muur missen. Het resultaat is dat de afgelegde afstand aan het eind van de sessie totaal niet meer klopt. Speciaal hiervoor hebben de betere horloges een 'Drill-modus' (of techniektraining-modus). Je start deze modus op het horloge, doet je beenoefeningen, en vult na de oefening handmatig in hoeveel meter je zojuist met het plankje hebt afgelegd. Zo blijft je totale afstandsmeting perfect kloppen.
We bespraken in het eerste deel al dat de optische hartslagmeting op de pols onder water vaak verstoord raakt door de waterstroming. Voor de recreatieve zwemmer geeft de polsmeting een prima indicatie, maar als je gericht traint in specifieke hartslagzones om je uithoudingsvermogen op te bouwen, is er een betere oplossing: de externe hartslagband voor zwemmers.
Omdat Bluetooth- of ANT+-signalen niet door water heen zenden, kan een standaard borstband zijn data onder water niet realtime naar je horloge sturen. Speciale zwem-borstbanden omzeilen dit probleem door een ingebouwd geheugen. De band slaat elke hartslag tijdens het zwemmen lokaal op. Zodra je aan het eind van je training uit het water stapt en de band én je horloge zich weer in de lucht bevinden, synchroniseren ze razendsnel. Zo krijg je alsnog een foutloze grafiek van je inspanning. Wil je weten welke banden hiervoor geschikt zijn? Lees dan onze uitleg over de verschillende soorten hartslagmeters.
Je weet nu aan welke technische eisen een waterdicht horloge moet voldoen en hoe de sensoren jouw slagen en afstanden meten. De laatste stap is het kiezen van een specifiek model. De juiste keuze hangt volledig af van de plek waar jij je meters maakt. Ben je wekelijks in het plaatselijke 25-meterbad te vinden, of lig je 's ochtends vroeg in een koud en onrustig meer te trainen voor een triatlon?
We hebben de markt voor je in kaart gebracht en de beste opties onderverdeeld in vier duidelijke categorieën, inclusief hun sterke en zwakke punten in het water.
Zwem je uitsluitend binnen en wil je simpelweg weten hoeveel banen je hebt gezwommen en wat je rusttijden zijn? Dan heb je geen zware, dure duikhorloges nodig. Zowel de standaard Apple Watch als de Garmin Forerunner 165 zijn in dit segment uitstekende keuzes.
De triatleet eist het maximale van een horloge. Het apparaat moet in open water feilloos de afstand meten, waarna het met één druk op de knop direct moet overschakelen naar de fietssessie en vervolgens het hardlopen, inclusief het timen van de beruchte wisselzones. De Garmin Forerunner 970 is hiervoor de absolute marktleider.
Zwem je voornamelijk in zee en wissel je dit af met watersporten waarbij hoge snelheden of dieptes komen kijken, zoals surfen of recreatief duiken? Dan volstaat een standaard 5 ATM classificatie niet en kijk je naar de zwaargewichten: de Apple Watch Ultra 3 en de Garmin Fenix 8 Pro.
Mocht je niet voor de grote Amerikaanse merken willen gaan, dan biedt Polar met de Vantage V2 een prachtig, data-gedreven alternatief voor de serieuze zwemmer.
Met de juiste kennis over ATM-classificaties, het belang van fysieke knoppen en de verschillen tussen zwembad- en openwatertracking, ben je perfect in staat om een weloverwogen keuze te maken. Accepteer dat optische hartslagmeting onder water niet onfeilbaar is en koppel een borstband als hartslagzones belangrijk voor je zijn. Kies het horloge dat past bij jouw type bad, stel de juiste badlengte in, en begin met het aanscherpen van die SWOLF-score. Succes met je volgende training!
