Voordat we het over 'Multi' of 'Dual' hebben, is het belangrijk om te begrijpen hoe kwetsbaar een standaard GPS-signaal eigenlijk is. De techniek op je pols is namelijk een klein wonder, maar verre van feilloos.
Wanneer je buiten op de knop 'Start Training' drukt, begint je horloge te luisteren naar satellieten die op zo'n 20.000 kilometer afstand in een baan om de aarde draaien. Deze satellieten sturen continu radiosignalen uit. Omdat deze signalen zo'n enorme afstand door de atmosfeer moeten afleggen, zijn ze bij aankomst op aarde extreem zwak. Zie het als iemand die op een kilometer afstand naar je fluistert; je kunt het nét horen, zolang er geen ander lawaai is en er niets tussen jullie in staat.
Zolang je in een open weiland loopt, is er niets aan de hand. Het signaal reist in een rechte, ononderbroken lijn van de satelliet naar je horloge. Maar wat gebeurt er als je in een dichte stad met wolkenkrabbers rent, of diep in een bergkloof loopt? Hier ontstaat het beruchte multipath-probleem.
Het zwakke satellietsignaal stuitert tegen een glazen kantoorgebouw of een massieve rotswand aan, voordat het je pols bereikt. Je horloge ontvangt daardoor een echo (een weerkaatst signaal) in plaats van het directe signaal. Omdat die echo een kleine omweg heeft gemaakt via het gebouw, doet het signaal er een fractie van een seconde langer over om aan te komen. Je horloge denkt hierdoor dat de satelliet verder weg is dan in werkelijkheid. Het resultaat ken je ongetwijfeld: als je na je training je route in de app bekijkt, zie je een dronken zigzag-lijn die dwars door gebouwen of rivieren snijdt, en je gelopen afstand klopt voor geen meter.
Dit is exact het moment waarop Multi-Band (ook wel Dual-Frequency genoemd) om de hoek komt kijken om de boel te redden. In plaats van te luisteren naar slechts één type signaal (traditioneel de L1-frequentie genoemd), kan een Multi-Band horloge gelijktijdig luisteren naar een tweede, veel nieuwere en robuustere frequentie (de L5-frequentie).
Waarom is dat L5-signaal zo bijzonder? Het heeft een andere, meer geavanceerde radiogolf-structuur. Het signaal is sneller, krachtiger en heeft een grotere bandbreedte. Hierdoor is de GPS-chip in je horloge in staat om de directe signalen razendsnel te onderscheiden van de vertraagde echo's die tegen gebouwen stuiteren. De foute weerkaatsingen worden door het horloge direct gefilterd en weggegooid. Het eindresultaat is een loepzuivere positiebepaling, tot op de millimeter nauwkeurig, zelfs in de meest uitdagende omgevingen.
Nu we de theorie achter de L1- en L5-frequenties kennen, is de logische vervolgvraag: hoe vertaalt deze ruimtetechnologie zich naar jouw wekelijkse zweetdruppels op het asfalt of in de modder? Het korte antwoord is dat de impact gigantisch afhangt van de omgeving waarin je traint.
De term 'Urban Canyons' (stedelijke kloven) wordt in de GPS-wereld gebruikt om straten te omschrijven die aan weerszijden worden geflankeerd door hoge gebouwen. Denk aan de wolkenkrabbers in het centrum van Rotterdam, of de kantoorgebouwen op de Zuidas in Amsterdam. Voor een standaard GPS-horloge is dit de absolute hel. De satellieten die laag aan de horizon staan, worden volledig geblokkeerd, en de weinige signalen die van boven komen, stuiteren als flipperkasten tussen de glazen gevels heen en weer.
Loop jij je rondjes voornamelijk in hartje stad en bereid je je bijvoorbeeld voor op een stadsmarathon? Dan is Multi-Band voor jou geen overbodige luxe, maar de enige manier om überhaupt betrouwbare data op je scherm te krijgen. Het filtert de echo's van de gebouwen weg en voorkomt dat je horloge denkt dat je plotseling met 20 kilometer per uur een afslag dwars door een winkelcentrum neemt.
Niet alleen beton verstoort de communicatie met de ruimte, ook de natuur kan er wat van. Een dicht bladerdek, zeker na een flinke regenbui wanneer de bladeren nat zijn, werkt als een soort spons die zwakke GPS-signalen absorbeert. Daarnaast zorgen steile rotswanden in berggebieden voor hetzelfde echo-effect (multipath) als de wolkenkrabbers in de stad.
Voor trailrunners en wandelaars is de robuustere L5-frequentie van een Multi-Band horloge de sleutel tot het behouden van het signaal onder een zwaar bladerdek. Zeker als je afhankelijk bent van je horloge om veilig een onherbergzaam gebied te doorkruisen, wil je niet dat je positie op de kaart verspringt. Meer weten over veilige navigatie in de natuur? Lees dan onze uitgebreide gids over trailrunning en outdoor horloges.
Veel lopers denken dat het enige voordeel van Multi-Band een mooiere, strakkere lijn op de kaart in Strava is achteraf. Dat is echter niet de voornaamste reden waarom serieuze atleten deze functie eisen. De grootste winst zit in je actuele tempo (pacing) tijdens het rennen.
Stel, je doet een blokkentraining waarbij je blokken van één kilometer exact op een tempo van 4:30 min/km moet lopen. Als je een ouder horloge gebruikt dat worstelt met GPS-echo's in het bos, verspringt je positie elke seconde een paar meter. Je horloge raakt in de war over de aflegde afstand en daardoor schiet je actuele tempo op je scherm zenuwachtig alle kanten op: van 4:10 naar 5:00 en weer terug naar 4:45. Dit maakt het onmogelijk om op tempo te sturen.
Omdat Multi-Band die foutieve positiesprongen elimineert, wordt je actuele tempo op het scherm ongekend stabiel en vloeiend. Zelfs als je kort versnelt onder een bladerdek, reageert het horloge direct en accuraat. Dit maakt het uitvoeren van strakke intervaltrainingen zonder haperingen ineens weer mogelijk.
Elk technologisch voordeel in de wereld van elektronica heeft een keerzijde. Bij Multi-Band GPS is die keerzijde onvermijdelijk de aanslag op de interne accu van je horloge. Voordat je besluit om deze geavanceerde modus blindelings voor elke wandeling en training aan te zetten, is het belangrijk om te weten wat dit onder de motorkap doet.
Het opvangen en verwerken van radiosignalen uit de ruimte kost pure rekenkracht. Wanneer je een horloge in de standaard GPS-modus gebruikt, luistert de chip in feite met 'één oor' naar één type frequentie. Schakel je echter de volledige Multi-Band functionaliteit in, dan zet je alle sluizen open. Je dwingt de chip om gelijktijdig naar tientallen satellieten op meerdere frequenties (L1 én L5) te luisteren en razendsnel complexe wiskundige berekeningen uit te voeren om signaal-echo's weg te filteren.
Dit extreme rekenwerk vreet stroom. Als vuistregel kun je aanhouden dat het continu gebruiken van de zwaarste Multi-Band modus de actieve GPS-batterijduur van je horloge ruimschoots halveert. Een horloge dat normaal gesproken met gemak zestig uur onafgebroken een hardloopsessie kan registreren op een standaard signaal, zakt met Multi-Band vaak terug naar nog geen dertig uur. Voor je dagelijkse uurtje hardlopen is dit geen enkel probleem, maar voor meerdaagse expedities is het een kritieke factor.
Fabrikanten beseften al snel dat het voor de gemiddelde sporter enorm frustrerend is om voor elke individuele training handmatig in de menu's te moeten duiken om de satellietinstellingen aan te passen. Niemand wil bedenken: "Ik loop vandaag door het bos, dus ik moet Multi-Band aanzetten." Om dit op te lossen, hebben ze briljante softwarematige oplossingen ontwikkeld.
Garmin pionierde hiermee onder de naam SatIQ, en tegenwoordig zien we soortgelijke slimme modi (vaak AutoSelect of Smart GNSS genoemd) ook bij merken als Suunto en COROS. De werking is even simpel als effectief: je selecteert deze automatische modus eenmalig en hoeft er daarna nooit meer naar om te kijken.
Zolang je tijdens je training door een open weiland of op een atletiekbaan loopt met vrij zicht op de lucht, kiest het horloge zelf de meest energiezuinige, standaard GPS-modus. Zodra je echter een dicht dennenbos in duikt of een straat vol wolkenkrabbers in rent en het horloge merkt dat het signaal verzwakt, schakelt het op de achtergrond direct en onmerkbaar de zware Multi-Band modus in. Zodra je de open vlakte weer bereikt, schakelt het systeem direct weer terug. Zo krijg je altijd de meest nauwkeurige pacing en routelijn op de kaart, terwijl je de batterij maximaal spaart.
Je weet inmiddels hoe de L1- en L5-frequenties werken, hoe ze je behoeden voor foute positiesprongen tussen kantoorgebouwen en wat de impact is op je batterij. De belangrijkste vraag blijft echter staan: moet je bereid zijn om flink extra te betalen voor een horloge dat met deze technologie is uitgerust?
Als kritische redactie zien we te vaak dat lopers honderden euro's extra neertellen voor een techniek die ze in hun specifieke trainingsomgeving nooit benutten. Om je portemonnee te beschermen, hebben we de markt voor je opgedeeld in drie duidelijke lopersprofielen. Bepaal waar jij traint, en je weet direct welk type horloge bij je past.
Loop jij je wekelijkse kilometers voornamelijk in het hart van een grote stad, train je voor een marathon met een parcours vol wolkenkrabbers, of ben jij elk weekend in een dicht dennenbos te vinden voor een zware trailrun? Dan is perfecte pacing (actueel tempo) essentieel en mag je geen concessies doen.
Woon en train je in het uitgestrekte, vlakke Nederlandse polderlandschap, loop je voornamelijk op de open dijken, of train je structureel op een onoverdekte sintelbaan (atletiekbaan)? Dan heb je altijd een ongehinderd, fenomenaal uitzicht op de hemel.
Ben jij die ene atleet die start aan een loodzware tocht rondom de Mont Blanc, of plan je een meerdaagse trektocht door de Schotse Hooglanden waarbij je langer dan veertig uur onafgebroken wilt registreren zonder toegang tot een stopcontact?
De sprong van standaard GPS naar Multi-Band (Dual-Frequency) is zonder twijfel de grootste en meest bruikbare technologische vooruitgang in sporthorloges van de afgelopen tijd. Het lost het eeuwige probleem van zwalkende stadsroutes en haperende bos-pacing eindelijk op. Bedenk echter altijd in welke omgeving je traint en wees kritisch op je eigen behoeften. En onthoud: hoe perfect dat horloge de satellieten ook volgt, je zult die kilometers nog altijd zélf moeten lopen. Veel succes met je volgende training!
